Wouter van 30 jaar is verstandelijk gehandicapt en woont in een gezinsvervangend tehuis. Hij kan best veel zelf, maar heeft toch de nodige begeleiding nodig. Sinds een paar maanden is er een nieuwe bewoonster bij gekomen: Simone. Zij en Wouter kunnen het heel goed met elkaar vinden. Ze worden verliefd op elkaar en op een gegeven moment geven ze aan dat zij willen trouwen.

De ouders van Simone raken in paniek: Simone moet maar naar een ander gezinsvervangend tehuis, zij mag immers als verstandelijk gehandicapte niet trouwen! De ouders van Wouter hebben veel minder bezwaar en zijn van mening dat hun zoon wel degelijk een huwelijk mag aangaan.   Het bovenstaande verhaal is een voorbeeld van een ethisch probleem dat op het moment veel aandacht krijgt in de zorg voor verstandelijk gehandicapten. Mogen mensen met een verstandelijke beperking trouwen? Mogen ze kinderen krijgen? Hoever mag een relatie van een verstandelijk gehandicapte überhaupt gaan? Moeilijke vragen allemaal. Maar het heeft alles te maken met de visie op het leven, over de geldende waarden en normen. Hoe kijkt men eigenlijk tegen verstandelijk gehandicapten aan? 

Het eerste wat moet worden recht gezet, is dat bijvoorbeeld een 30-jarige verstandelijk gehandicapte man lichamelijk ook 30 jaar is. Dat betekent dat hij net als een gezonde man ook behoefte aan intimiteit en seksualiteit heeft. Moet je dan natuurlijke behoeftes onderdrukken? Liefde en seksualiteit zijn gaven van God, dat weten we. Maar anderzijds, als we het huwelijksformulier lezen, dan staat daar nogal wat. Elkaar trouw zijn, elkaar steunen in moeilijke tijden enz. Kunnen verstandelijk gehandicapten daar ‘ja’ op zeggen? Kunnen zij het formulier überhaupt begrijpen? Als zij trouwen, betekent dat er gemeenschap plaats mag vinden. Iets moois dat in het huwelijk thuis hoort. De liefde kan worden bezegeld met de geboorte van een kind. Maar kunnen verstandelijk gehandicapten dit aan, een kind opvoeden? Kunnen zij een kind voorbereiden op de gevaren die er zijn in deze wereld? Tegenwoordig worden zulke ouders begeleid in het opvoeden van hun kinderen. Maar anderen zien dit niet als oplossing en pleiten voor het niet krijgen van kinderen en dus het gebruiken van anticonceptiemiddelen. Op deze manier doe je toch recht aan de natuurlijke behoeftes van de mens, want het onderdrukken van die behoeftes ontstaan er vaak veel meer problemen. Een andere oplossing is het gebruiken van medicijnen, die de seksuele gevoelens onderdrukken. Beide keuzes zijn morele keuzes.  

Het is moeilijk om te kunnen zeggen of een verstandelijk gehandicapte mag trouwen. In de praktijk wordt er gelukkig meestal eerder ingegrepen dan in het bovenstaande voorbeeld. Verstandelijk gehandicapten en hun ouders worden begeleid met dergelijke problemen en komen dan zo tot een oplossing. Je visie op het huwelijk is natuurlijk wel belangrijk. Je kunt je afvragen of een huwelijk tussen twee verstandelijk gehandicapten een volwaardig huwelijk is zoals het in het formulier is bedoeld. Of dat anticonceptiemiddelen een oplossing kunnen zijn, natuurlijke behoeftes hoeven dan niet te worden onderdrukt. Maar op bijbelse gronden kun je seksualiteit niet zomaar loskoppelen van voortplanting. Al met al is de vraag of verstandelijk gehandicapten mogen trouwen en of ze kinderen mogen krijgen niet makkelijk te beantwoorden. Laten we dan vooral niet te makkelijk over dit probleem heen stappen, maar er over nadenken en de Bijbel als leidraad gebruiken.

Dit artikel is geschreven door Judith de Bruin, lid van de werkgroep Words4Life van de NPV-jongerenbeweging Way of Life. Meer weten of ook meedoen? Mail naar jongeren@npvzorg.nl.